Circular Customs: “Circulariteit draait zowel om grondstoffen als gedrag”
Circular Customs is het circulaire maakbedrijf van Max Kortenhorst, waarin hergebruik van materialen en het verschuiven van gedragspatronen centraal staan. Max werkt al enkele decennia met reststromen en upcycling en ontwikkelde zich van maker tot iemand die ook de sociale en systemische kanten van circulariteit onderzoekt. Met Circular Customs is hij onderdeel van het netwerk van de Haarlemse Waardemakers, waar hij graag meedenkt over een circulaire toekomst voor de regio.
Wie is Circular Customs?
Max Kortenhorst: “Circular Customs heb ik in 2017 opgericht. De naam heeft twee betekenissen: customs als in gewoontes, maar ook als in custom-made, handgemaakte objecten. Ik maak circulaire producten, meestal van gebruikte materialen. Zo staat hier bijvoorbeeld een tafel die is gemaakt van oude winkelwagentjes. Al lang voordat circulariteit een begrip werd, werkte ik al met hergebruik. Het eerste stuk plastic dat ik van het strand raapte was al in 1996. In datzelfde jaar werkte ik in Australië voor het eerst met wat we nu circulair bouwen noemen: gesloopte materialen die via een hub in nieuwe projecten werden hergebruikt. Sinds 2017 ben ik me steeds meer gaan richten op het teruggaan naar de grondstoffen zelf, zoals het vermalen en opnieuw gebruiken van plastic.”
“Mijn focus lag altijd op upcycling, maar de afgelopen jaren ben ik me ook steeds meer gaan interesseren in de gedragskant: hoe mensen gewoontes ontwikkelen en hoe systemen werken. Ik heb gastlessen gegeven op scholen over de verandering in denken die nodig is om een circulaire samenleving te bouwen. Dat is iets wat ik in 2026 en 2027 verder wil uitwerken. Ik kijk steeds meer vanuit systeemdenken naar hoe groepen, bedrijven en maatschappelijke organisaties bewegen.”
Hoe belangrijk is circulariteit voor je?
“Circulariteit is voor mij tweeledig: er is sociale circulariteit en industriële circulariteit. Aan de ene kant heb je de materiële kant: het gesloten houden van grondstofstromen. We moeten naar een model waarbij we op grondstoffenniveau zoveel mogelijk hergebruiken. Dat kan binnen biologische kringlopen, maar ook in technologische kringlopen waarin materialen steeds opnieuw worden gebruikt.”
“Daarnaast is er de sociale kant: inclusie, gedragspatronen en de verschuiving van bezit naar gebruik. Het gaat over hoe we als mensen onze behoeften vervullen en hoe we dat samen doen. Dat bewustzijn heeft zich bij mij pas later echt ontwikkeld, maar ik merk dat ik me steeds meer tot die sociale kant aangetrokken voel.”
Wat was je motivatie om met Circular Customs te starten?
“Toen ik na een lange tijd in het buitenland terugkwam in Nederland, startte ik in samenwerkingsverband een upcycle-interieurbouwbedrijf. Toen die samenwerking stopte, ging ik zelfstandig verder. Mijn keuze voor circulair bouwen komt deels voort uit het realisme dat ik ontwikkelde tijdens het reizen. Later besefte ik dat het ook te maken heeft met hoe ik me verhoud tot anderen en de wereld. Het idee: als ik het juiste doe, komt het juiste ook naar mij toe. Iets goeds willen doen voor de wereld en tegelijk hopen dat de wereld dan ook iets goeds teruggeeft.”
Wat zijn je plannen voor de toekomst?
“Ik wil me meer gaan richten op sociale gedragsverandering: de patronen en dynamieken in sociale systemen rondom de circulaire economie. Nu circulariteit meer tractie krijgt en steeds meer partijen instappen, beginnen er vaste patronen te ontstaan in hoe we samenwerken. Ik ben benieuwd welke helpende en belemmerende patronen we daarin kunnen herkennen. Dat wil ik onderzoeken en begeleiden binnen de ketens die nu ontstaan tussen overheid, semi-overheid, bedrijven en onderwijsinstellingen. In veel gemeenten zie je inmiddels circulaire werk- en ontwikkelplekken. Dat is mooi, maar ik zie ook dat ketens soms nog onvoldoende samenwerken. Ik hoop bij te dragen aan het versterken van die samenwerking, van kleine pioniers en ondernemers tot grotere organisaties en publieke instellingen.”
Wat hoop je dat het netwerk Haarlemse Waardemakers brengt?
“Gezellige borrels”, grapt Max. “Maar vooral een gevoel van systeemvorming. In Haarlem zijn we met de Waardemakers een groep van enkele tientallen, een verzameling kleine subsysteemtjes die samen een groter geheel vormen. Ik hoop dat dat systeem richting de samenleving toe steeds meer impact kan maken. Dat we voorbij de fase komen van alleen praten en onderzoeken en dat we samen steeds meer gaan realiseren. Zo werk ik bijvoorbeeld nauw samen met makers- en ontwerperscollectief ENZ Remake. We werken in wisselende samenstellingen aan circulaire producten en projecten. Op dit moment bouwen we bijvoorbeeld aan de nieuwe broedplaats in Schalkwijk, een oud winkelpand dat we omvormen tot ontmoetingsplek met een grote huiskamer en keuken voor maatschappelijke organisaties.”
“Wat ik vooral hoop, is dat de circulaire beweging twee kanten op gaat werken. Dus niet alleen dat de gemeente of grote partijen wensen neerleggen die wij als netwerk invullen, maar dat ook initiatieven vanuit de Waardemakers zelf worden opgepakt en ondersteund. Dat er co-creatie ontstaat en dat ideeën van binnenuit naar boven worden gedragen, zodat ze daadwerkelijk hun weg vinden naar de maatschappij. Dat lijkt me de mooiste ontwikkeling.”
