De Haarlemse Waardemakers, een netwerk van makers, winkels en ontwerpers die werken met duurzame en circulaire materialen, laten zien hoe dat er in de praktijk uitziet. Van een bedrijfsrestaurant bij Spaarnelanden tot een nieuwe broedplaats in Haarlem-Noord: de voorbeelden inspireren tot meer hergebruik en herwaardering van wat er al is. Bij welke ondernemers kun jij terecht voor een duurzaam interieur?

Winkelinterieurs die blijven rondgaan

Achter de naam Ruse schuilt een eenvoudig maar krachtig idee. Grote retailers kopen meubels in grote aantallen in, slaan ze op in magazijnen en vervangen bij een nieuwe winkelopening het interieur. Wat er daarna met al die rekken, kasten en tafels gebeurt, is lang een blinde vlek geweest. Ruse zorgt ervoor dat al die winkelinrichting een tweede leven krijgt.

De naam is een afkorting die de kern van de aanpak omschrijft. De R staat voor Respect, voor de materialen en de energie die erin zijn gestoken. De U staat voor Use: spullen zijn er om daadwerkelijk te gebruiken, niet om in een loods te verdwijnen. De S staat voor Sustain, onderhouden en in gebruik houden, ook door ze uit te lenen aan anderen. En de E staat voor Exchange: als je iets niet meer gebruikt, geef het dan door.

Ruse zorgt soms dat afgedankte meubels in een nieuw jasje opnieuw terug gaan naar het merk zelf. Soms worden ze zo getransformeerd dat ze onherkenbaar zijn en komen ze terecht bij een andere ondernemer. De gedachte is niet alleen dat meubels hergebruikt worden, maar ook dat nieuwe meubels al worden ontworpen met demontage en hergebruik in gedachten. Wat vandaag een stoplicht is, kan morgen een winkeldisplay zijn.

Gratis ophalen, samen inrichten

Achter de Grote Markt, op Spekstraat 5, opende HaarlemsEigen de deuren: een pop-upwinkel, workshopruimte en plek voor vergaderingen of kleine akoestische concertjes met Haarlemse makers en kunstenaars. De winkel is gevuld met kleding, (interieur)accessoires, kunst en kleine cadeaus van Haarlemse makers die aandacht hebben voor circulariteit. Het interieur vertelt het verhaal van de winkel misschien wel beter dan enig reclamebord dat zou kunnen.

Luca, oprichter van HaarlemsEigen, heeft bij de inrichting van de winkel geprobeerd zoveel mogelijk te hergebruiken. De wandplanken zaten er al in. De stoelen en wandrekken werden gratis opgehaald via Marktplaats. Een kledingrek is in leengebruik van Stitching Stories. De grote tafel en een piano komen van Snuffelmug, ook in bruikleen. Twee stoelen stonden letterlijk aan de straat. De balie werd getimmerd van nieuw hout gecombineerd met resthout. Het resultaat is een ruimte die leeft, die karakter heeft en die laat zien dat een inspirerende plek niet afhankelijk is van een groot budget of een catalogus vol nieuwe spullen.

Een broedplaats met een circulair vertrekpunt

In Haarlem-Noord is Ratata hard bezig om dit voorjaar nog te openen. Op de plek van de voormalige Rataplan-winkel ontstaat een broedplaats voor Haarlemse makers: winkelruimte, open ateliers en kantoren voor lokale ondernemers, voor twee jaar lang. Centraal staat een grote textielhub, waar kledingondernemers samenwerken en waar Haarlemmers met eigen ogen kunnen zien wat er met weggegooid textiel gebeurt. Welke items komen er binnen? Wie gaat er mee aan de slag? Hoe ziet het circulaire proces er van dichtbij uit? Bevestigde namen zijn kledingontwerper Stitching Stories, participatiebedrijf Spaarne Werkt, Mama Poppendokter, Pre-Owned by Roos en koffiebar SillaFood.

Ook het interieur van Ratata volgt de circulaire gedachte. De ruimte wordt ingericht met geleende meubels van Snuffelmug en spullen die gratis zijn opgehaald via Marktplaats. Binnen het Haarlemse netwerk wordt actief samengewerkt om de ruimte vorm te geven: materialen worden gedeeld, uitgewisseld en hergebruikt. Zo wordt er een bar gemaakt van resthout, en voor de shop-in-shop van Stitching Stories wordt specifiek gezocht naar een tweedehands vloer. Wat ooit ergens anders zijn dienst deed, krijgt hier een nieuwe functie en een nieuw publiek. De inrichting is daarmee niet alleen een praktische keuze, maar ook een zichtbaar statement: dit is wat samenwerken aan een circulaire stad er in de praktijk uitziet.

Een bedrijfsrestaurant van Haarlemse reststroom

Een mooi voorbeeld waar het netwerk van circulaire ondernemers toe kan leiden, is het vernieuwde bedrijfsrestaurant van Spaarnelanden. Meerdere Waardemakers werken er samen aan het ontwerp en de bouw. Ontwerper Juan Nibbelink van enz-remake begon niet met een schets, maar met een inventarisatie: welke materialen zijn er al? Vanuit die vraag werkte hij naar een ontwerp toe, niet andersom.

De bouw is in handen van Circular Customs en WoodDudes en zij werken o.a. met resthout wat is binnengekomen via de houtcontainer op de milieustraat. De lampen en plantenbakken maakt Melt Up van plastic uit de Haarlemse reststroom. Het aanrecht wordt gemaakt door Circlefied van weggegooide cd-hoesjes die weer binnenkomen bij Spaarne Werkt via de Haarlem Recycletas. De tafels worden gemaakt van bomen die een paar jaar geleden omvielen tijdens een storm in Haarlem. En de stoelen zijn oude caféstoelen die in Haarlem werden weggedaan.

Wat het werk van het collectief van enz-remake extra bijzonder maakt, is dat het werk niet stopt bij het hergebruiken. Er is ook aandacht voor onderzoek: wat levert recycling werkelijk op? Hoeveel wordt er daadwerkelijk bespaard? Komen er schadelijke stoffen vrij in het proces? Science based design is niet alleen mooi en circulair, maar ook onderbouwd voor nog meer impact in de toekomst.

Een netwerk dat bouwt aan een circulaire stad

Wat al deze projecten gemeen hebben, is dat ze niet op zichzelf staan. Ze zijn mogelijk geworden doordat makers, ontwerpers en opdrachtgevers elkaar weten te vinden. Binnen het netwerk van de Haarlemse Waardemakers werkt iedereen vanuit zijn eigen specialisme, maar met een gedeeld doel: ruimtes inrichten zonder onnodig nieuwe grondstoffen te verbruiken.

Zoek je hulp bij jouw duurzame inrichting? Dit zijn de Waardemakers die je verder kunnen helpen:

Meubels van restmaterialen
By Niek – lampen van upcyclede materialen
Studio Hamerhaai – maatwerk kasten en meubels
Haarlems Hout – planken en tafels van Haarlems resthout
More Than Layers – 3D print design meubels
Circlefied – gerecycled plaatwerk
TZO – lampen van gerecycled plastic
Ruse webshop – upcyclede meubels

Duurzaam geproduceerde nieuwe meubels
Veldtwerk – meubel design
BedAffair – natuurlijke matrassen en bedden

Ontwerp en bouw
enz remake – ontwerp- en maakcollectief
Daily Living – interieurdesign
Circular Customs – bouwer met restmaterialen
WoodDudes – bouwer met restmaterialen

Grondstoffen en materialen
Ruse – tweedehands winkelinterieurs
Spaarnelanden – recycling van ingebrachte restmaterialen
RataPlan – tweedehands meubels
Snuffelmug – tweedehands meubels
Logistiek Centrum Waardepolder – recycling tweedehands meubels en accessoires

Groen interieur
Vital Mind
Vitaal Architectuur
Billiwild

Samen laten zij zien dat duurzame inrichting geen compromis is tussen esthetiek en verantwoordelijkheid. Het is een keuze die leidt tot ruimtes met karakter, met verhalen en met een positieve impact op de stad. Elke plank, elke stoel, elke lamp die een tweede leven krijgt, is een stap richting een Haarlem waarin alles waarde behoudt.